گاهى وجه تناسب آيات ، براى برخى از افراد ، قابل فهم نيست ، در اين صورت است كه تأمل و دقت بيشترى را جهت دستيابى به تناسب واقعى در آيه ، مىطلبد ؛ زيرا كلام حكيم مطلق است ، و به واسطه آن ، تمام عقلاى عالم را به مبارزه طلبيده و مجاب ساخته است . و در بعد اعجازش ، همگان را از آوردن مثل آن ، براى ابد نااميد كرده است و لذا بايد داراى حكمت بالغه باشد . آياتى كه درك تناسب آنها مشكل است در اين مورد آياتى به عنوان نمونه آورده مىشود : مثال 1 - آيهء شريفهء : يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى وَ أْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ « 1 » . در اينجا اين سؤال مطرح مىشود كه چه ارتباط و تناسبى بين اهلّه و وارد شدن به خانه‌ها از پشت بام است ؟ برخى از دانشمندان آن را از باب استطراد ، به شمار آورده‌اند . امير العلوى در كتاب « الطراز » خود مىگويد : « انتقال از يك مطلب به مطلب ديگر ، به ادنى مناسبت و كمترين تناسبى در نظر متكلم ، ملحوظ است . به نظر وى ، ارادهء چنين مناسبتى بهتر است ، گويى كه خواسته است ابتداى كلام ، مقدمه‌اى باشد براى ورود به مطلب و مقصود اصلى ، و لكن اين انتقال از يك مقدمه به يك ذى المقدمه به ادنى مناسبتى ، از لطف

--> ( 1 ) يعنى : اى پيامبر ! از تو سؤال كنند كه سبب بدر و هلال ماه چيست ؟ جواب ده كه در آن ، تعيين اوقات عبادات حج و معاملات مردم است . و نيكوكارى بدان نيست كه از پشت بام به خانه درآييد ، چه اين كار ناشايسته است . نيكويى آن است كه پارسا باشيد و از راه خانه‌ها داخل آنها شويد و تقوا پيشه كنيد ، باشد كه رستگار شويد . ( بقره : 189 ) .